Του Γιάννη Καρβέλη, Τομεράχη Εργασίας, ΝΟΔΕ Αχαϊας
Η προσπάθεια αυτή σίγουρα δεν θα είναι εύκολη, με δεδομένο ότι πρέπει να αλλάξουν πολλά μέσα σε ελάχιστο χρόνο, σε περιβάλλον επιχειρηματικά αφιλόξενο και με την ελληνική κοινωνία να έχει εξαντληθεί από τις άκαρπες θυσίες. Ο δρόμος για την έξοδο από την κρίση είναι ακόμη μακρύς και δύσκολος. Και το βέβαιο είναι ότι πρέπει να περάσει μέσα από την επανεκκίνηση της ελληνικής οικονομίας.
Δεν πρέπει να ξεφύγει της προσοχής μας ότι πρόσφατα το ΔΝΤ επικαλέστηκε μεταρρυθμιστική κόπωση για να υποβαθμίσει τις προσδοκίες του για τους ρυθμούς ανάπτυξης και τα πλεονάσματα που μπορεί να πετύχει η Ελλάδα.
Παράλληλα η παρατεταμένη αβεβαιότητα καθυστερεί την ανάκαμψη της οικονομίας, μειώνει τα φορολογικά έσοδα και τις καταθέσεις, ενώ σωρευτικά δημιουργεί νέα κόκκινα δάνεια που διαβρώνουν τα κεφάλαια των τραπεζών. Όλα αυτά εδραιώνουν την πεποίθηση ότι θα ενεργοποιηθεί ο κόφτης δαπανών ήδη από την άνοιξη του 2018 και εντείνουν την ανησυχία ότι μπορεί να χρειαστεί bail-in καταθέσεων, αν τα stress tests στις αρχές του 2018 διαπιστώσουν ανάγκη νέας ανακεφαλαιοποίησης τραπεζών.
Απαιτείται λοιπόν μια κρίσιμη μάζα μεταρρυθμίσεων για να βελτιωθεί η παραγωγικότητα με τη μετακίνηση παραγωγικών πόρων στους κλάδους και στις δραστηριότητες με τις υψηλότερες αποδόσεις. Όμως κεφάλαια και εργατικό δυναμικό μένουν παγιδευμένα σε ζημιογόνες επιχειρήσεις του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα, λόγω της μεγάλης καθυστέρησης στην αντιμετώπιση των «κόκκινων δανείων».Υψηλή φορολογία, γραφειοκρατία και ιδεοληπτική αντίσταση στις ιδιωτικοποιήσεις αποθαρρύνουν την προσέλκυση κεφαλαίων που χρειάζεται η Ελλάδα για να χρηματοδοτήσει την ανάπτυξη. Η ελλιπής εφαρμογή αποσπασματικών μέτρων που υπαγορεύουν οι πιστωτές δεν θα οδηγήσει στην ανάπτυξη.
Καλούμαστε λοιπόν σήμερα, να στραφούμε σε μια νέα αναπτυξιακή φιλοσοφία, η οποία δεν θα στηρίζεται πλέον σε ένα χρεοκοπημένο κράτος, αλλά στις δυνάμεις του ιδιωτικού τομέα. Θα στηρίζεται σε νέες δραστηριότητες, σε εξωστρεφείς κλάδους, σε ανταγωνιστικά προϊόντα και υπηρεσίες.
Τομείς με προοπτικές και δυνατότητες υπάρχουν: είναι η αγροτική παραγωγή, όπου η Ελλάδα μπορεί να εξάγει υψηλής ποιότητας βιολογικά προϊόντα και ειδικά αυτά που αποτελούν συστατικά της μεσογειακής διατροφής. Είναι ο τουρισμός, με ποιοτικές υπηρεσίες που αξιοποιούν το φυσικό περιβάλλον, το κλίμα και την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας. Είναι ο χώρος της υγείας και ευεξίας, με υπηρεσίες για επισκέπτες μεγαλύτερων ηλικιών. Είναι η «πράσινη» οικονομία, ειδικά στους τομείς των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, της περιβαλλοντικής διαχείρισης, των οικολογικών υλικών κτλ. Είναι η ναυτιλία, με την ανάπτυξη σύγχρονων υποστηρικτικών υπηρεσιών, που σήμερα δεν παρέχει η Ελλάδα.
Για να αξιοποιηθούν όμως αυτές οι ευκαιρίες, χρειάζονται άνθρωποι για να τις διακρίνουν. Χρειάζονται άνθρωποι με επιχειρηματική σκέψη, με τόλμη και ικανότητες. Χρειάζονται νέοι επιχειρηματίες που μπορούν να μετατρέπουν τη γνώση σε καινοτομία. Να μετατρέπουν τις ιδέες σε αξία και όφελος, για την οικονομία, για την απασχόληση, για την κοινωνία.
Για το λόγο αυτό , θα πρέπει να διασφαλίσουμε ως χώρα τις κατάλληλες προϋποθέσεις:
Πρώτη και βασική είναι η αποκατάσταση της δημοσιονομικής σταθερότητας και της αξιοπιστίας της χώρας. Αν θέλουμε πρόσβαση σε κεφάλαια και πόρους για τη χρηματοδότηση επενδύσεων, αν θέλουμε εξωστρεφή επιχειρηματικότητα και παρουσία στις διεθνείς αγορές, η Ελλάδα πρέπει να πάψει να θεωρείται συνώνυμη της αφερεγγυότητας και του κινδύνου.
Δεύτερη προϋπόθεση είναι η δημιουργία ενός φιλικότερου περιβάλλοντος για την επιχειρηματικότητα και τις επενδύσεις. Γιατί δεν αρκεί να ζητάμε πρωτοβουλίες από τους επιχειρηματίες, ούτε να προσκαλούμε ξένους επενδυτές. Επιπλέον, χρειάζεται η δημιουργία ενός βιώσιμου «οικοσυστήματος», ειδικά για τις νέες καινοτόμες επιχειρήσεις. Ένα σύστημα, το οποίο θα περιλαμβάνει:
· Δυνατότητες δικτύωσης, με στόχο να διευκολυνθεί η πρόσβαση στην έρευνα, στη χρηματοδότηση και σε εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό.
· Νέα χρηματοδοτικά εργαλεία και περαιτέρω βελτίωση των υφιστάμενων, ώστε να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των επιχειρήσεων – αλλά και στις συνθήκες της ελληνικής οικονομίας.
· Προγράμματα κατάρτισης για νέους επιχειρηματίες και εργαζόμενους, σε κλάδους που παρουσιάζουν προοπτικές ανάπτυξης.
· Στενότερη σύνδεση των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων με τις ανάγκες της οικονομίας.
Η δημιουργία επιχειρηματικής κουλτούρας αποτελεί προτεραιότητα εξίσου σημαντική όσο και η διεκδίκηση θεσμικών μέτρων και παρεμβάσεων. Επιβάλλεται να αναδειχθεί η επιχειρηματικότητα, όχι ως λύση ανάγκης, αλλά ως θετική επιλογή για προσωπική και συλλογική πρόοδο. Να αναδειχθεί η επιχειρηματικότητα που ανοίγει νέους δρόμους, αντί να περιορίζεται στα εσκαμμένα και στις εύκολες επιλογές.
