ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΚΑΡΒΕΛΗ ΤΟΜΕΑΡΧΗ ΝΔ
Μεγάλο ποσοστό εργαζομένων, ιδίως παράνομων μεταναστών, δουλεύει ανασφάλιστο ή ασφαλίζεται λιγότερες μέρες από τις πραγματικές. Οι ελαστικές μορφές απασχόλησης αποτελούν τον κανόνα στη σημερινή αγορά με ότι αυτό συνεπάγεται για την ρευστότητα του ασφαλιστικού μας συστήματος. Παράλληλα το μέγεθος της εισφοροδιαφυγής ανέρχεται σε δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ δεν πρέπει να παραγνωρίζουμε τα ποσά που χρωστάει το κράτος στα ασφαλιστικά ταμεία.
Η ύφεση, η ανεργία, η καθίζηση των εισοδημάτων, τα δημοσιονομικά ελλείμματα, η απαισιοδοξία για το μέλλον είναι στοιχεία που επηρεάζουν αρνητικά κάθε ασφαλιστικό σύστημα. Το πρόβλημα είναι βαθύ, με προεκτάσεις τόσο πολιτισμικές όσο και πολιτικές.
Σε πρόσφατη ομιλία του ο Διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος επεσήμανε μεταξύ άλλων και τα εξής:
«Η Ελλάδα πληρώνει τις μεγαλύτερες σε ποσοστό δαπάνες σε συντάξεις από όλες τις χώρες του ΟΑΣΑ. Η μεγάλη δαπάνη συντάξεων έχει ως αποτέλεσμα να υπάρχει μικρή δυνατότητα για παροχές των νεότερων ηλικιών, για τον άνεργο και την επιμόρφωσή τους, τη στήριξή τους…».
Διαχρονικά, η συνολική δαπάνη για τις συντάξεις το 2000 ήταν 14,4 δισ. Το 2009 είχε φτάσει τα 32,7 δισ. Η κρατική επιδότηση στα ταμεία το 2000 ήταν 7,4 δισ., το 2009 είχε φτάσει στα 23 δισ. Ένας βασικός λόγος που συμβαίνουν αυτά είναι και το δημογραφικό. Η γήρανση του πληθυσμού είναι ταχύτατη, οι γεννήσεις ολοένα και λιγότερες. Καμία άλλη χώρα της ΕΕ δεν έχει τέτοια δυσμενή διάρθρωση της ηλικίας, όπως η Ελλάδα. Ειδικότερα, η συνεχής αύξηση του αριθμού των ηλικιωμένων στο σύνολο του πληθυσμού προκαλεί έκρηξη των δαπανών κοινωνικής προστασίας, χωρίς να αυξάνει παράλληλα και ο όγκος των εισφορών. Ένας δεύτερος σημαντικός παράγοντας είναι η αύξηση της ανεργίας. Αυξήθηκε η ανεργία και μειώθηκαν οι μισθοί. Το κακό είναι διπλό. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα τη δραματική μείωση των εισφορών. Επίσης, υπάρχουν κατηγορίες εργαζομένων, κυρίως αυτοαπασχολούμενοι, οι οποίοι προκειμένου να χρηματοδοτήσουν και να σώσουν τις επιχειρήσεις τους, δεν πληρώνουν τις ασφαλιστικές εισφορές τους. Τα χρέη στα ασφαλιστικά ταμεία, παρά τις συνεχείς ρυθμίσεις, αυξάνονται δραματικά καθημερινά.
Τι ασφαλιστικό έχουμε σήμερα;
Στη χώρα μας ισχύει το αναδιανεμητικό σύστημα, στο οποίο οι εισφορές όσων εργάζονται δεν προορίζονται για τους ίδιους, αλλά για όσους βρίσκονται ήδη στη σύνταξη. Η τωρινή γενιά εργαζομένων «διανέμει» το δικό της εισόδημα προς τις παλιότερες γενιές για τις συντάξεις τους και ελπίζει οι επόμενες γενιές να κάνουν το ίδιο για αυτούς.
Τι συμβαίνει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες; Σε ποια κατεύθυνση θα μπορούσαμε να κινηθούμε;
Οι περισσότερες Ευρωπαϊκές χώρες έχουν μια μίξη δύο συστημάτων. Το αναδιανεμητικό, βάση του οποίου το κράτος παρέχει μια εθνική σύνταξη, χρηματοδοτούμενη από τον κρατικό προϋπολογισμό και σε αυτή την κύρια σύνταξη προστίθεται μια επικουρική σύνταξη που προέρχεται από το κεφαλαιοποιητικό σύστημα.
Στη χώρα μας ενδεχομένως να μπορούσαμε να κινηθούμε πάνω σε τρεις πυλώνες:
Πρώτος πυλώνας:
– Βασική κρατική σύνταξη (υποχρεωτική, ανταποδοτική, ενιαία)
– Επικουρική κρατική ανάλογη του εισοδήματος σύνταξη (υποχρεωτική, ανταποδοτική)
Δεύτερος πυλώνας:
– Επαγγελματικά συνταξιοδοτικά σχήματα (προαιρετική υπαγωγή) προσφερόμενα από τον εργοδότη
Τρίτος πυλώνας:
– Προσωπικά προγράμματα συνταξιοδότησης. ( Ιδιωτική Ασφάλιση)
Βεβαίως, χρειάζονται παρεμβάσεις σε πολλά και παράλληλα μέτωπα, που θα φέρουν επειγόντως τη χώρα σε τροχιά ανάπτυξης. Οι πολιτικές απασχόλησης και μείωσης της ανεργίας οφείλουν να συνδυαστούν με δραστική καταπολέμηση της εισφοροδιαφυγής και της αδήλωτης εργασίας. Η κοινωνική ασφάλιση πρέπει να συνδυαστεί επίσης με τις δημογραφικές εξελίξεις. Πρέπει να δοθούν κίνητρα στα νέα ζευγάρια να τεκνοποιήσουν και να δημιουργήσουν οικογένεια, ώστε να αυξηθούν οι γεννήσεις.
Η διοικητική στελέχωση των ασφαλιστικών οργανισμών πρέπει να αποτελείται από τα ικανότερα στελέχη, ενώ παράλληλα απαιτείται ολοκληρωμένη μηχανογράφηση των υπηρεσιών υγείας και κοινωνικής ασφάλισης. Πρέπει να καταργηθούν όλες οι εξαιρέσεις και τα προνομιακά καθεστώτα. Να καταβάλλουν εισφορές και όσοι μέχρι σήμερα δεν πλήρωναν ότι και οι υπόλοιποι. Είναι υποχρέωση της Πολιτείας η εξασφάλιση αξιοπρεπούς διαβίωσης για τον κάθε πολίτη της χώρας, με τη χορήγηση ενός «ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος» μέχρι αυτός να φθάσει στην ηλικία συνταξιοδότησης.
Το κράτος οφείλει πάντα να λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα, προκειμένου να αντιμετωπίζονται οι κοινωνικοοικονομικές αναταραχέςδυσλειτουργίες.
