“Κατά βάθος καταπίνουμε ετικέτες”, υπογραμμίζει επιγραμματικά ο Έριχ Φρομ, επιβεβαιώνοντας ένα γεγονός που συντελείται σε παγκόσμια κλίμακα: τη συνεχή και προσεγμένη κατασκευή ειδώλων που επιβάλλονται και προωθούνται εντέχνως, κατευθύνοντας την κοινωνία και καθορίζοντας τον τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς των ανθρώπων.
Οι περισσότεροι από εμάς έχουν στρέψει την προσοχή τους σε είδωλα διαφορετικά και παροδικά, τα οποία βρίσκουν καθολική αναγνώριση, αντιμετωπίζονται με σεβασμό, μέχρι να ξεχαστούν και γρήγορα να βρεθούν στην αφάνεια.
Το σίγουρο είναι ότι αυτά τα “κατασκευασμένα” πρότυπα επηρεάζουν ιδιαίτερα την αδιαμόρφωτη ψυχή των νέων, εξαιτίας της ανάγκης τους να αγκιστρωθούν σε κάποια πρόσωπα κατά την προσπάθεια απόκτησης ταυτότητας και την κοινωνικοποίησή τους. Έτσι, ένα τμήμα της νεολαίας – διόλου ευκαταφρόνητο – στρέφεται σε είδωλα με την ελπίδα να βρει αποκούμπι, να αντλήσει “πιστεύω”.
Αφιερώνονται παθιασμένα, θεοποιούν τα ινδάλματά τους και τρέφουν την ψευδαίσθηση ότι θα γίνουν όμοιοί τους.
Τα είδωλα όμως δεν αποτελούν αυτόνομες υπάρξεις που αναδεικνύονται με την αξία τους, αλλά κατασκευάσματα που εξυπηρετούν διάφορα συμφέροντα. Η διαφήμιση, το διαδίκτυο, η τηλεόραση σε συνδυασμό με την καταναλωτική κοινωνία, φέρνουν σε επαφή τη νεολαία με κάθε είδους πρότυπα, επιβεβαιώνοντάς τους ότι η ευτυχία και το νόημα της ζωής ταυτίζεται με τη δόξα, τη λάμψη, τον πλούτο και τη χλιδή.
Όμως, η “ειδωλοποίηση” αυτή έχει κι ένα μεγαλύτερο κόστος: στερεί από τους νέους την σκέψη, φθείρει τις ποιοτικές αξίες και δημιουργεί άβουλα όντα, τα οποία δεν ανησυχούν, δεν έχουν προβληματισμούς προσωπικούς ή μη, αλλά εναποθέτουν τις προσδοκίες και τα συναισθήματά τους σε φτηνά υποκατάστατα.
Βέβαια, τα παραπάνω ισχύουν για μία μερίδα της νεολαίας, αφού πάντα θα υπάρχουν νέοι με αξίες, ιδανικά, με άμυνες κυρίως, που έχουν τη δύναμη να απορρίψουν οτιδήποτε κατασκευασμένο προωθείται και την ελπίδα για ανώτερα επίπεδα ζωής και καλύτερες βαθμίδες πολιτισμού.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η σημερινή κοινωνία κακοποιεί την αξία του ανθρώπου, όταν υποστηρίζει και προωθεί τα είδωλα ως ένα στήριγμα για τη ζωή.
Το σίγουρο είναι ότι επιβάλλεται αφύπνιση, αναζήτηση των αιτιών της κατάστασης και κυρίως αλλαγή προσανατολισμού της κοινωνίας.
Ίσως ο Καβάφης να είχε ανοίξει το δρόμο, όταν συμβούλευε: “Κι αν δεν μπορείς να κάμεις την ζωή σου όπως την θέλεις, τούτο προσπάθησε τουλάχιστον, όσο μπορείς: μην την εξευτελίζεις μες στην πολλή συνάφεια του κόσμου, μες στες πολλές κινήσεις και ομιλίες”.
