Η έντονη υποκειμενικότητα των εκτιμήσεων για τη διάρκεια που θα έχει η νέα ενεργειακή κρίση, αποτελεί σήμερα βασικό παράγοντα που δυσκολεύει την εφαρμογή έκτακτων μέτρων αντιμετώπισής της.
Αυτή τη στιγμή ουδείς γνωρίζει πόσο θα διαρκέσει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Η αγορά εξακολουθεί να λειτουργεί με βάση την παραδοχή ότι η ενεργειακή κρίση δεν θα κρατήσει μεγάλο χρονικό διάστημα, παρά τα διαδοχικά μηνύματα περί του αντιθέτου.
Τα παραπάνω γίνονται εμφανή στην περίπτωση του φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Βρισκόμαστε σήμερα στην εκκίνηση της θερινής περιόδου, κατά την οποία οι αποθήκες πρέπει να γεμίσουν από το 28% ως το 80%. Όμως, πολλές εταιρείες διστάζουν να αγοράσουν αέριο έναντι μιας τόσο υψηλής τιμής, εάν πιστεύουν ότι μετά από μερικούς μήνες θα μπορούν να το κάνουν πολύ φθηνότερα. Μοιραία η αναβολή της απόφασής τους οδηγεί αργότερα φέτος σε πιο πιεσμένες συνθήκες, είτε τελειώσει ο πόλεμος, είτε όχι.
Αντίστοιχα, στο πολιτικό επίπεδο οι συζητήσεις στις Βρυξέλλες για έκτακτα και δομικά μέτρα χαρακτηρίζονται από έντονες διαφωνίες. Η Κομισιόν φοβάται ότι αν προχωρήσει σε υπερβολικά βαθιές παρεμβάσεις, τότε θα υποσκάψει την ευρύτερη στρατηγική της σε μια σειρά από θέματα, όπως η ρωσική ενέργεια, το σύστημα ρύπων ETS και τα επενδυτικά «σινιάλα» υπέρ των ΑΠΕ.
Εν ολίγοις, οι οικονομικές δυνατότητες του κάθε κράτους για προστασία των καταναλωτών είναι συγκεκριμένες και παίζει ρόλο το αν τα διαθέσιμα χρήματα θα «απλωθούν» σε έναν ορίζοντα ενός, δύο ή παραπάνω μηνών.
Σε περίπτωση που επικρατήσει η αντίληψη ότι πάμε σε μια πολύμηνη κρίση, τότε η φύση των μέτρων θα αλλάξει. Αντί για στιγμιαίες «ενέσεις», οι κυβερνήσεις θα στραφούν σε λύσεις όπως η φορολόγηση των υπερκερδών που εφαρμόστηκε και την περίοδο 2022-2024. Η λογική τους είναι ότι θα συλλέγονται ποσά από την ίδια την αγορά και θα αποδίδονται έπειτα στον καταναλωτή. Στην περίπτωση της Ελλάδας, ο εν λόγω μηχανισμός εφαρμόστηκε παλιότερα μέσω του Ταμείου Ενεργειακής Μετάβασης.
Όπως είναι φυσικό, οι εταιρείες που θα επηρεαστούν από τα πλαφόν, αντιδρούν ήδη έντονα και οι λομπίστες πιέζουν τις Βρυξέλλες να καθυστερήσει. Νωρίτερα αυτήν την εβδομάδα, έντεκα ευρωπαϊκοί σύνδεσμοι που εκπροσωπούν εμπόρους ενέργειας, οίκους εμπορευμάτων και εταιρείες φυσικού αερίου, απέστειλαν κοινή επιστολή εκφράζοντας την αντίθεσή τους και αναδεικνύοντας τις πιθανές παράπλευρες συνέπειες.
Κρίνοντας από τις χθεσινές δηλώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη, η κυβέρνηση είναι πρόθυμη να στηρίξει μέτρα τύπου 2022, αν και δεν θεωρεί ότι υπάρχει ακόμα η ανάγκη. Σε κάθε περίπτωση, η Ελλάδα συναρτά τις δυνατότητες αντίδρασης στην κρίση με την παροχή διευκόλυνσης εκ μέρους της Κομισιόν για τα δημοσιονομικά περιθώρια. Η κυβέρνηση θα ήταν πρόθυμη να εξετάσει και μείωση της φορολογίας στα καύσιμα, εφόσον όμως αποφασιστεί συλλογικά σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Τέλος, η χώρα μας τάσσεται υπέρ της αναθεώρησης του ευρωπαϊκού συστήματος εκπομπών (ETS), αν και δεν έχουν δοθεί μέχρι στιγμής λεπτομέρειες.
Έτσι, οδεύοντας προς τη σημαντική ευρωπαϊκή Σύνοδο της 19-20 Μαρτίου στις Βρυξέλλες, τα πράγματα έχουν γίνει αρκετά “καυτά” και η θεματολογία είναι πλούσια.
